ATHAKURU INSCRIPTION
Athakuru Inscription (aatakuuru shaasana, 950 A.D.) is
unique among its kind. It was found in a small village called Athakuru in Mandya district of
South Karnataka and currently it is placed in the Government Museum Bangalore. This
inscription was erected during the regime of Kannaradeva
(
Buutuga kills the Chola king Rajaditya in a battle
with the assistance of one Manalara. (manalaara) Butuga
is bountiful and Manalara requests him to give Kali
in return to his services. After some time, Kali dies in a fight with a wild
boar and Manalara is inconsolably griefstricken.
He erects a hero
stone (veeragallu) to commemorate the loyalty and
courage of the dog. The inscription contain a
reference to the dog. He sets aside sufficient funds to offer regular worship
at that place.
The inscription
enumerates the donations made by Butuga to Manalara and in turn the donations made by Manalara for the up keep of the hero stone. The fact that
such a stone was errected in honour
of a dog leads to further battle between RAshtrakutas
and Cholas.
Text of the Inscription
ಸ್ವ ಸ(ಶ)ಕ[ನೃಪ ಕಾಲಾತೀತ
ಸಂವತ್ಸರ ಸ(ಶ)ತಙ್ಗಳ್
ಎಣ್ಟುನೂಱ್ ಎೞ್ಪತ್ತೆರಡನೆಯ
ಶೌ(ಸೌ)ಮ್ಯಮ್ ಎಂಬ
ಸಂವತ್ಸರಮ್ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿಸೆ
ಸ್ವಸ್ತಿ ಅಮೋಘವರಿಷದೇವ
ಶ್ರೀಪೃಥುವಿವಲ್ಲs ಪರಮೇಶ್ವರ
ಪರಮ ಭಟ್ಟಾರಕ ಪಾದಪಂಕಜಭ್ರಮರಂ
ನೃಪತ್ರಿಣೇತ್ರನ್
ಆನೆವೆಡಂಗಂ ವನಗಜಮಲ್ಲಂ
ಕಚ್ಚೆಗಂ ಕ್ರಿ(ಕೃ)ಷ್ಣರಾಜಂ
ಶ್ರೀಮತ್ ಕನ್ನರದೇವಂ.....
ೞು(?) ವಜಂ ಚೋಳರಾಜಾದಿತ್ಯನ
ಮೇಲೆ [ಬ]ನ್ದು ತಕ್ಕೋಲಡೊಳ್
ಕಾದಿ ಕೊಂದು ಬಿಜಯಂ
ಗೆಯ್ಯುತ್ತಿೞ್ದು
ಸ್ವ[ಸ್ತ] [ಸ]ತ್ಯವಾಕ್ಯ
ಕೊಂಗುಣಿವರ್ಮ್ಮ
ಧರ್ಮ್ಮಮಹಾರಾಜಾಧಿರಾಜಂ
ಕೋಳಾಲಪುರವರೇಶ್ವರಂ
ನನ್ದಗಿರಿನಾಥಂ
ಶ್ರೀಮತ್ ಪೆರ್ಮ್ಮಾನಡಿಗಳ್
ನನೆಯಗಂಗ ಜಯ[ದ್
ಉ]ತ್ತರಂಗ ಗಂಗ [ಗಾಂ]ಗೇಯ
ಗಂಗ ನಾರಾಯಣ ತನ್
ಆಳು ಸ್ವಸ್ತಿ ಸಕಲಲೋಕ
ಪರಿತಾಪವಿಹತ [ಪ್ರ]ಭಾವತಾರಿ[ತ]
ಗಂಗ ಪ್ರಭಾವೋದರ
ಸಾಗರವಂಶ ವಳಭಿಪುರವರೇಶ್ವರನ್
ಉದಾರ ಭಗೀರಥನ್ ಇಱವಬೆಡೆಂUಂ ಸಾ[ಗರ] ತ್ರಿಣೇತ್ರಂ
ಸೆಣಸೆ ಮೂಗರಿವೊಂ
ಕದನೈಕ ಸೂ(ಶೂ)ದ್ರಕಂ
ಬೂತುಗನ್ ಅಂಕಕಾರಂ
ಶ್ರೀಮತ್ ಮಣಲತರತ[ಂಗ]ನುವರದೊಳ
ಮೆಚ್ಚಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳ್
ಎನ್ದೊಡೆ ದಯೆಯ ಮೆಱೆವೊ(ಳ್)
ಎಂಬ ಕಾಳಿಯಂ ದಯೆಗೆಯ್ಯ್
ಎಂದು ಕೊಣ್ಡನಾ ನಾಯ[ಂ]
ಕೇೞಲೆನಾಡ ಬೆಳತೂರ
ಪಡುವಣ ದೆಸೆಯ ಮೊಱದಿಯೊಳ್
ಪಿರಿ[ದು ಪ]ಂಡಿಗೆ
ವಿಟ್ಟೊಡೆ ಪಂಡಿಯುಂ
ನಾಯುಂ ಒಡ ಸತ್ತುವದರ್ಕ್ಕೆಯ್
ಅತ್ತುಕೂರೊಳ್ ಚಲ್ಲೇಶ್ವರದ
ಮುಂದೆ ಕಲ್ಲನ್ ನಡಿಸಿ
ಪಿರಿಯ ಕೆಱೆಯ ಕೆಳಗೆ
ಮಳ್ತಿಕಾಳಂಗದೊಳ್
ಇರ್ಕ್ಕ(ರ್ಖ)ಂಡುಗ
ಮಣ್ಣ[ಂ] ಕೊಟ್ಟರ್
ಆ ಮಣ್ಣನ್ ಒಕ್ಕಲ್
ನಾಡನ್ ಆಳ್ವ್ವೆಂನ್
ಊರನ ಆಳ್ವೊರ್ ಈ
ಮಣ್ಣನ್ ಅೞದೊನ್
ಆ ನಾಯ ಗೆಯ್ದ ಪಾಪಮ[ಂ]
ಕೊಂಡೊಂನ್ ಆ ಸ್ಥಾನಮನ್
ಆಳ್ವ ಗೊರವನ್ ಆ
ಕಲ್ಲಂ ಪೂಜಿಸದ್
ಉಣ್ಡರ್ ಅಪ್ಪೊಡೆ
ನಾಯ ಗೆಯ್ದ ಪಾಪಮಂ
ಕೊಣ್ಡ[ನ್] ಓಂ ಊಱದ್
ಇದಿರಾಂತ ಚೋಳ ಚತುರಂಗಬಲಂಗಳನ್
ಅಟ್ಟಿ ಮುಟ್ಟಿ ತಳ್ತ್
ಇಱವೆಡೆಗ ಓರ್ವರ್
ಅಪ್ಪೊಡಂ ಇದಿರ್ಚ್ಚುವ
ಗಣ್ಡರನ್ ಆಂಪೆವ್
ಎನ್ದು ಪೊಟ್ಟಾಳಿಸುವ
ಬೀ(ವೀ)ರರಂ ನೆಱೆಯೆ
ಕೋಣೆ(ಣ)ಮೆ ಚೋಳನೆ
ಸ(ಶ)ಕ್ತಿಯಾಗೆ ತಳ್ತ್
ಇಱದುದನ್ ಆವೆ(ಮೆ)
ಕಂಣ್ಡೆವ ಎನೆ ಮೆಚ್ಚದೊರ್
ಆರ್ ಸ್ಸಾಗರ ತ್ರಣೇತ್ರಂ
ನರಪತಿ ಬೆನ್ನೊಳ್
ಇೞದೊನ್ ಇದಿರ್ ಆಂತುದು
ವೈರಿಸಮೂದಂ ಇಲ್ಲಿ
ಮಚ್ಚರಿಸುವರ್ ಎಲ್ಲರುಂ
ಸೆರಗುವಾಳ್ದಪೋರ್
ಇಂತಿರೆನ್ ಎನ್ದು
ಸಿಂಗದ್ ಅಂತಿರೆ
ಹರಿ ಬೀ(ವೀ)ರಲಕ್ಷ್ಮಿ
ನೆರವಾಗಿರೆ ಚೋೞ[]
ಕೋಟೆಯ್ ಎಂಬ ಸಿಂಧುರದ
ಶಿರಾಗ್ರಮಂ ಬಿರಿಯೆ
ಪಾಯಿದಂ ಕಂದನೈಕ
ಸೂ(ಶೂ)ದ್ರಕಂ ಓಂ
ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಎಱೆಯಪನ
ಮಗಂ ರಾಚಮಲ್ಲನಂ
ಬೂತುಗಂ ಕಾದಿ ಕೊನ್ದು
ತೊಂಬತ್ತಱು ಸಾಸಿರಮುಮಂ
ಆಳುತ್ತಿರೆ ಕನ್ನರದೇವ[ಂ]
ಚೋಳನಂ ಕಾದುವನ್ದು
ಬೂತುಗಂ ರಜಾದಿತ್ಯನಂ
ಬಿಸುಗೆಯೆ ಕಳ್ಳನಾಗಿ
ಗುರಿಗ್ ಇಱದು ಕಾದಿ
ಕೊಂದು ಬನವಸೆ ಪನಿಚ್ನಾರ್ಛಾಸಿರಮುಂ
ಬೆಳ್ವೊಲ ಮೂನೂರುಂ
ಪುರಿಗೆಱೆ ಕಿಸುಕಾಡ್
ಎಳ್ಪತ್ತುಂ ಬಾಘೆನಾಡ್
ಎಳ್ಪತ್ತುವ(ಮ)ಂ
ಬೂತುಗಂಗೆ ಕನ್ನರದೇವಂ
ಮೆಚ್ಚುಗೊಟ್ಟಂ
ಬೂತುಗನುಂ ಮಣಲರತನ
ಮುಂದೆ ನಿಂದ ಇಱದುದರ್ಕ್ಕೆ
ಮೆಚ್ಚಿ ಆತುಕೂರ್
ಪನ್ನೆರಡುಂ ಬೆಳ್ವೊಲದ
ಕೋಟೆಯೂರುಮಂ ಬಾಳ್ಗ[ಂ]
[ಮೆ]ಚ್ಚುಗೊಟ್ಟಂ
ಮಙ್ಗಳ ಮಹಾಶ್ರೀ
ENGLISH
TRANSLITERATION
svasti sa(sha)kanri(nru)pa
kAlAtIta samvatsara sa(sha)taN.gaL
eNTunUR eLpatteraDaneya shau(sau)myam
emba samvatsaram pravarttisesvasti amoghavariSadEva
shrIpRuthuvivallabha paramEshvara
parama bhaTTAraka pAdapankajabhramaram nRupatriNEtran
AneveDeMgam vanagajamallam kaccegam kri(kru)SNarAjam ShRimat kannaradEvam ...Lu(?) vajam cOLarAjAdityana mEle [ba]ndu takkOlalaDoL
kAdi kondu bijayam geyyutt iLdu sva[sti]
[sa]tyavAkya koNguNivarmma dharmmamahArAjAdhirAjam
kOLAlapuravarEshvaram nandagirinAtam
shrImat permmAnaDigaL nanneyagangam jaya[d u]ttaranga ganga [gAM]gEya ganga
nArAyaN tan ALu svasi sakala lOka
paritApAvihata {pra]bhAvatAri[ta] ganga
pravAhOdara sAgaravamsha vaLabhipuravarEshvaran udAr bhagIrathan iRivabeDengam sA[gara] triNEtram
seNase mUgarivom kadanaika sU[shU]drakam bUtugan ankakAram maNalarata[mga]nuvaradoL mecci
bEDikoLL endoDe dayeya meRevo[L] emba kALiyam dayegeyy
endu koNDanA nAya[m] kELalenAda beLatUra paDuvaNa deseya moRadiyoL piri[dum pa]nDige
viTToDe panDiyuM nAyum oDa sattuvadarkkey
attukUroL callEshvarada munde kallan naDisi
piriya keReya keLage maLtikALangadoL irkka[rkha]nDuga
maNNam koTTar A maNNan okkal nADan
ALvomn Uran ALvor I maNNan aLidon A nAy geyda
pApama[m] konDomn A sthAnaman ALva goravan A kallam pUjisade unDar appoDe nAya geyda
pApamam konDa[n] Om ULad idirAnta cOLa
caturanga balamgaLan aTTi muTTi taLt
iRiveDeg Orvar appoDam idirccuva gandaran AMpev endu poTTAlisuva bI[vI]raram
neReye kONe[Na]me cOLane sa[sha]ktiyAge taLt iRidudan
Ave[me] kandev ene meccador Ar ssAgara
triNEtram narapati bennoL iLidon idir
antudu vairisamUdam illi maccarisuvar ellarum seraguvALdapOr intiren endu singad
antire hari bI[vI]ralakSmi
neravAgire cOLana kOTey emba sindhurada
shirAgramam biriye pAyidan kandanaika sU[shU]drakam
O svasi shrIeReyapana magam rAcamallanam bUtugam kAdi kondu
toMbattaRu sAsiramumam ALuttire kannaradEva[m] cOLanam kAduvandu bUtugam rAjAdityanam bisugaye kaLLanAgi gurig iRidu kAdi
kondu banavse pannirchA[chcA]siramum beLvola munUrum purigere mumnUrum kisukAD eLpattum bAgenAD eLpattuva[ma]m bUtugange kannaradEvam meccugoTTam bUtuganum maNalaratana munde nind iRidudarkke
mecci AtukUr panneraDum beLvolada kOTeyUrumam bALga[m] [me]ccugoTTam maNgaLa mahAsrI